Вĕсен таварне ют çĕр-шывсем те туянаççĕ
Чăваш Ен Пуçлăхĕ Михаил Игнатьев республикăри производство коллективĕсемпе тĕл пулсах тăрать. Ĕнер Шупашкарти В.Чапаев ячĕллĕ производство пĕрлешĕвне çитсе курчĕ. АУО Патшалăх корпорацине пăхăнать, пысăк технологиллĕ промышленноç продукцийĕ хатĕрлет, Раççейри тĕрлĕ региона тата чикĕ леш енне ăсатать. Тĕпрен илсен - пиротехника, резинотехника, пластмасса изделийĕсем. Пăр пĕлĕчĕсене сирекен «Алазань-6» ракетăна Раççейĕн кăнтăр енчи регионĕсем, Вăтам Азири çĕр-шывсем хапăл тусах туянаççĕ.
Пĕлтĕр ăна нумай кăларма тытăннă. «Алазань-9» унчченхинчен пур енĕпе те ирттерет: йÿнĕрех, пысăкрах лаптăка сиен кÿресрен хÿтĕлет. Çакнашкал тавара Раççейпе кÿршĕллĕ хăш-пĕр çĕр-шыв та туса кăларас тĕллевлĕ. Конкуренцие тÿсĕмлĕ пулма предприяти çитес çултан пысăк тухăçлă «Алазань-10» ракета туса кăларма палăртать.
Михаил Игнатьев пиротехника хатĕрлекен 952-мĕш, 107-мĕш мастерскойсенче пулса курчĕ, хатĕр продукципе кăсăкланчĕ. Иккĕмĕшĕнче халăх республика Пуçлăхĕпе тĕл пулма пуçтарăннă. Канăç паман ыйту нумай иккен вĕсен.
Завод тĕп хулан кăнтăр-хĕвел анăç микрорайонĕнче вырнаçнă. Унта çул-йĕр япăх, çурт-йĕр çывăхĕнче лакăм-тĕкĕм. Михаил Васильевич строительсем пĕлтĕр тăрăшса вăй хунине, хула урамĕсемпе тăкăрлăкĕсене юсанине палăртрĕ. Ку ĕç кăçал та малалла тăсăлать. Миттов бульварне, Иван Яковлев проспектне хăтламалла. «Пичет çурчĕ» - «Газопровод» чарăнусен хушшинче автомашинăсем «пăкăна» час-часах лекеççĕ.
Çурт-йĕрпе коммуналлă хуçалăх ĕçченĕсем тарифсене пысăклатаççĕ, çынсенчен укçа нумай сăптăраççĕ. «Эпир 12 тăваткал метрлă пÿлĕмре тăваттăн пурăнатпăр. Уйăхсерен 2600 тенкĕ тÿлетпĕр. Мĕншĕн нумай?» - ыйтрĕ рабочисенчен пĕри. Тÿлев хакĕ Михаил Васильевича та тĕлĕнтерчĕ. Ĕçлĕ тĕл пулăва Шупашкар хула пуçлăхĕ Леонид Черкесов та хутшăнчĕ. Чăваш Ен Пуçлăхĕ Леонид Ильича ыйтăва çывăх вăхăтрах татса пама хушрĕ.
Тепĕр рабочин те ыйтăвĕ çивĕч. Пĕрлешÿре 30 çул ытла вăй хурать, 4 ача çитĕнтернĕ, ĕмĕр тăршшĕпех общежитире пурăнать. «Хăтлă хваттере тĕлĕкре те тĕлленейместĕп, 7 пин тенкĕ ĕç укçипе епле туянмалла?» - терĕ пăшăрханса. Михаил Игнатьев ăна та тивĕçтерекен хурав пама тăрăшрĕ.
АУО генеральнăй директорĕ Михаил Резников предприяти ĕç-хĕлĕпе паллаштарчĕ. Кунта 2225 çын вăй хурать, вăтам шалу - 12307 тенкĕ /Шупашкарта - 17,3 пин тенкĕ/. Предприяти сывлăхшăн сиенлĕ шутланнине шута хурсан - нумаях мар. Юлашки çулсенче йывăрлăхсем тÿсет. «Чĕр тавар, уйрăмах каучук, хакланса пырать. Çакă услам хисепне пĕчĕклетет, - терĕ Михаил Сергеевич. - Виçĕ çуллăх программа тăрăх 2013 çулта финанс кризисĕ умĕнхи - 2008 çулхи - шая çитмелле. Кăçал 1,4 млрд тенкĕлĕх /пĕлтĕрхинчен 22% ытларах/ тавар ăсатмалла. Ăна кашни çын пуçне 700 пин тенкĕлĕх туса кăлармалла. Кăтартăва çывăх çулсенче пĕр млн тенке çитермелле. Тĕллевсем, паллах, пĕчĕк мар».
Ĕмĕтленни лайăх тăрăшма, çине тăма хистет. Çав вăхăтрах чăрмавсем тупăнса тăни ура хурать, такăнтарать. Предприятие кăçал çĕр-шыври оборона промышленноçĕ пĕр саккас та паман иккен. Михаил Резников ыйтăва уçăмлатас, производствăна хăват парас тĕллевпе çак кунсенчех Мускава кайма хатĕрленет. Халăх хуçалăхĕ валли тавар туса кăларнипе çеç пысăк тупăш илеймĕн, рабочисен шалăвне ÿстереймĕн. Йывăрлăх тÿснĕренех АУО производствăпа çыхăнман хăш-пĕр объекта тĕп хула муниципалитет харпăрлăхне куçарттарасшăн. Анчах çак ĕç вăраха тăсăлать-мĕн. Парăмсене пула çут çанталăк газĕсĕр тăрса юлас хăрушлăх пур.
Михаил Игнатьевпа Леонид Черкесов çивĕч ыйтусене татса пама пулăшаççех.
* * *
Çав кунах республика Пуçлăхĕ Шупашкарти ятарлă /чĕлхе кăлтăкĕсене тÿрлетме пулăшакан/ 1-мĕш пуçламăш шкула - ача садне çитрĕ.
- Пĕлтĕр, Çĕнĕ çул умĕн, Раççей Федерацийĕн Президенчĕ Дмитрий Медведев хăйĕн фондĕнчен учреждение тĕпрен юсаса çĕнетмешкĕн пире 1 млн та 110 пин тенкĕ куçарчĕ, - пĕлтерчĕ Ирина Волкова директор.
Михаил Васильевич çав укçапа епле усă курнипе кăсăкланчĕ. Ку таранччен алăксене, чÿречесене улăштарнă, урайне плита сарнă. Классемпе ушкăнсенче юсав ĕçĕсем малалла пыраççĕ. Строительсем каланă тăрăх - вĕсем çĕртме уйăхĕнче вĕçленмелле. (В.Григорьев)